تفسیر آزمایش کراتینین خون و کراتینین ادرار
1.کراتینین چیست و چرا مهم است؟
کراتینین مادهای زائد و بیضرر است که از فعالیت طبیعی عضلات تولید میشود. کلیههای سالم این ماده را از خون تصفیه کرده و از طریق ادرار دفع میکنند. اگر کلیهها خوب کار نکنند، کراتینین در خون باقی میماند و سطح آن بالا میرود. به همین دلیل، پزشکان از کراتینین به عنوان یک مارکر ساده، ارزان و نسبتاً قابل اعتماد برای سنجش عملکرد کلیه استفاده میکنند، هرچند این تست به تنهایی کامل نیست و باید کنار سایر آزمایشات تفسیر شود.
۲. عدد طبیعی کراتینین در کودکان چقدر است و چه نوسانی نگرانکننده است؟
برخلاف بزرگسالان، محدوده طبیعی کراتینین در کودکان به سن، جنس و حجم عضلات بستگی دارد. مثلاً در نوزادان ۰.۲-۰.۵، کودکان 1تا ۵ سال ۰.۳–۰.۶ و نوجوانان ۰.۵ تا۱.۰ میلیگرم/دسیلیتر است. والدین نباید با دیدن نوسان ۰.۱ یا ۰.۲ واحدی وحشت کنند. افزایش ۲۰ تا ۳۰ درصدی نسبت به مقدار پایه کودک که در دو آزمایش متوالی تأیید شود و علت واضحی مثل کمآبی نداشته باشد، نیاز به پیگیری دارد.
۳. کراتینین خون را هر چند وقت یک بار چک کنیم؟
برای یک کودک کاملاً سالم بدون علامت یا بیماری زمینهای، چک کردن مکرر کراتینین ضرورت ندارد. اندازهگیری باید هدفمند باشد: در بیماری کلیوی شناخته شده هر ۱–۳ ماه، در مصرف داروهای موثر بر کلیه هر ۳–۶ ماه، و در عفونتهای جدی کلیوی ۴–۶ هفته پس از بهبودی. برای کودکان سالم، چک کردن سالانه کراتینین همراه با آزمایش ادرار و فشار خون توصیه میشود.
۴. تفاوت مهم کراتینین خون با کراتینین ادرار
کراتینین ادرار به تنهایی هیچ ارزش تشخیصی ندارد و نباید آن را با کراتینین خون اشتباه گرفت. عدد کراتینین ادرار بسته به میزان آب مصرفی، غلظت ادرار و زمان نمونهگیری شدیداً تغییر میکند. تنها زمانی مفید است که نسبت آن به پروتئین ادرار (UPCR) محاسبه شود. بنابراین اگر در برگه جواب ادرار فرزندتان کراتینین ادرار «Low» ثبت شده، نگران نباشید – این عدد به تنهایی ربطی به تخریب کلیه ندارد.
۵. چه زمانی باید نگران بود و توصیههای نهایی
اگر کراتینین ناگهان دو برابر شده، روند افزایشی تدریجی دارد، یا همراه با پف دور چشم، ادرار کفآلود یا خونی، فشار خون بالا، بیحالی یا کاهش اشتها باشد، باید حتماً پیگیری شود. بهترین راهکار برای سلامت کلیه کودکان، معاینه سالانه، کنترل فشار خون و آزمایش ساده ادرار است. آزمایش بیرویه جز اضطراب و هزینه اضافه فایدهای ندارد. کلیههای کودکان ظرفیت شگفتانگیزی برای ترمیم دارند، به شرطی که آسیب زود تشخیص داده شود.
دکتر زهرا پورنصیری ،فوق تخصص کلیه کودکان
برای مطالعه بیشتردر این مورد اینجا کلیک کنید.