راهنمای جامع بیماران مبتلا به سنگ کلیه و حالب
راهنمای جامع درمان سنگ کلیه و حالب
بر اساس گایدلاین انجمن اورولوژی اروپا – تهیه شده توسط دکتر حمید پاکمنش
سنگ کلیه و حالب یکی از شایعترین بیماریهای اورولوژی است. انتخاب بهترین روش درمان به عوامل متعددی از جمله اندازه سنگ، محل سنگ، وزن بیمار، جنس سنگ و سابقه بیماریهای زمینهای بستگی دارد. این راهنما بر اساس آخرین گایدلاین انجمن اورولوژی اروپا (EAU) و تجربه بالینی دکتر حمید پاکمنش، فلوشیپ اندواورولوژی و لاپاروسکوپی تهیه شده است.
تصمیمگیری بر اساس اندازه سنگ
سنگهای کمتر از ۵ میلیمتر
- احتمال دفع خودبهخودی بالا (تا ۹۰٪)
- درمان دارویی، مصرف مایعات و کنترل درد
- معمولاً نیاز به جراحی ندارد
سنگهای ۵ تا ۱۰ میلیمتر
- احتمال دفع متوسط
- مداخله در صورت عدم پیشرفت
سنگهای بزرگتر از ۱۰ میلیمتر
- احتمال دفع کم
- اغلب نیازمند درمان مداخلهای
نقش اندازه سنگ در انتخاب درمان
| محل سنگ | درمان پیشنهادی |
|---|---|
| حالب تحتانی | درمان دارویی یا یورتروسکوپی (TUL) |
| حالب فوقانی | سنگشکنی یا یورتروسکوپی با لیزر |
| کلیه < ۱۰ میلیمتر | پیگیری یا سنگشکنی یا RIRS (لیزر) |
| کلیه ۱۰–۲۰ میلیمتر | سنگشکنی یا RIRS (لیزر) |
| کلیه > ۲۰ میلیمتر | PCNL (جراحی از راه پوست)یا چند جلسه RIRS دربیماران خاص |
گاهی اندازه سنگ بسیار بزرگ است که به این حالت سنگ شاخ گوزنی گفته می شود. گاهی چند جلسه جراحی کم تهاجمی برای این بیماران لازم است تا سنگ ها خارج شوند یعنی PCNL انجام می شود و حجم عمده سنگ و به ویژه سنگهای انسدادی در لگنچه که خروجی ادرار از کلیه است خارج می شود .سپس مدتی بعد تصویر برداری انجام می شود و درصورت نیاز ، برای شاخه های باقیمانده سنگ ، لیزر ، سنگ شکن یا PCNL دوم انجام می شود.گاهی سنگ های کوچک دیده می شود که نیاز به مداخله دوم نیست و درمان دارویی کافی است. سنگهای زیر ۵ میلیمتر اهمیت بالینی ندارند. پس از درمان جراحی توصیه های پزشک را برای مراجعه منظم و درمان دارویی جدی بگیرید چرا که بیماری که یک بار سنگ بزرگ ساخته است به احتمال خیلی زیاد در سالهای بعد مجدد سنگ خواهد ساخت.
تأثیر چاقی بر درمان سنگ
در بیماران دارای اضافه وزن یا چاقی، اثر سنگشکنی کاهش مییابد. بر اساس گایدلاین EAU، در این بیماران روشهای اندوسکوپیک با لیزر یا PCNL نتایج موفقتری دارند.
جنس سنگ و اهمیت آن
سنگهای سخت و مقاوم
- کلسیم اگزالات مونوهیدرات
- سیستین
- براشیت
این سنگها معمولاً به سنگشکنی پاسخ ضعیف میدهند و نیاز به لیزر یا جراحی دارند.
سنگهای نرمتر
- اسید اوریک
- کلسیم اگزالات دی هیدرات
بیماریهای زمینهای مهم
- دیابت
- عفونت ادراری
- کلیه تک
- نارسایی کلیه
- بارداری
در این شرایط تصمیمگیری باید سریع و توسط متخصص انجام شود.
چه زمانی مراجعه فوری ضروری است؟
- تب و لرز
- درد شدید و غیرقابل تحمل
- کاهش یا قطع ادرار
- تهوع و استفراغ مداوم